Đường là thực phẩm thiết yếu hằng ngày của người dân, là một trong những nguyên liệu chủ yếu dùng trong ngành công nghiệp thực phẩm chế biến bánh, kẹo, sữa… và là chất phụ gia quan trọng của nhiều ngành khác như dược phẩm, năng lượng… Do đó, mặc dù không phải là ngành có lợi thế kinh tế vĩ mô song sự phát triển của ngành sản xuất mía đường nói chung sẽ có ý nghĩa rất lớn đối với sự phát triển của nền kinh tế.

Đến nay, Việt Nam đã có khoảng 40 nhà máy đường đang hoạt động với công suất trung bình là 2,644 tấn mía cây/ngày/nhà máy. Theo thống kê, nhu cầu tiêu thụ đường của cả nước mỗi năm khoảng từ 1.3 đến 1.4 triệu tấn thì với công suất như trên, lượng đường sản xuất được trong nước chỉ đáp ứng được khoảng từ 70% đến 75%. Do đó, Việt Nam vẫn phải nhập khẩu đường qua đường chính ngạch và nhập lậu.

Mặc dù đã được sự bảo hộ mạnh của Nhà nước, nhưng theo lộ trình hội nhập AFTA, năm 2010, thuế suất nhập khẩu đường từ các nước ASEAN sẽ giảm từ 10% của năm 2009 xuống còn 5%. Đồng thời hạn ngạch nhập khẩu dần dần sẽ được bãi bỏ theo cam kết WTO. Điều này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp sản xuất đường trong nước sẽ phải chịu sự cạnh tranh rất lớn, trực tiếp từ các sản phẩm đường nhập ngoại. sẽ có tác động tiêu cực tới sản xuất và giảm thị phần tiêu thụ mía đường của các doanh nghiệp trong nước.